Η ΕΝΕΡΓΕΙΑ

ΕΝΕΡΓΕΙΑ ΖΩΗΣ ΣΤΟ ΔΕΡΜΑ


Προφανώς , χωρίς γνώσεις σύγχρονης νευροανατομίας και φυσιολογίας, οι αρχαίοι Κινέζοι γιατροί χρησιμοποιούσαν εμπειρικά για να θεραπεύουν διαταραχές των σπλάχνων, τη διέγερση ορισμένων σημείων του δέρματος, βασιζόμενοι στις εμπειρίες των προγόνων τους.

Συνήθως μια βελόνη τοποθετούνταν για να θεραπεύσει τον πόνο κάποιας περιοχής ή για να βοηθήσει στην καλύτερη λειτουργία ορισμένων σπλάχνων. Έτσι, για να εξηγήσουν τη δράση του βελονισμού, τα παλιά κινέζικα  ιατρικά βιβλία αλλά και τα σύγχρονα περιγράφουν την κυκλοφορία της ενέργειας μέσα στους 12 μεσημβρινούς του σώματος. Περιγράφουν δηλαδή τη ροή της ενέργειας μέσα στους 12 μεσημβρινούς του σώματος. Αναφέρουν ότι οι βελονιστές γιατροί θα πρέπει να αυξήσουν και να ελαττώσουν την ενέργεια ενός μεσημβρινού, διεγείροντας ή ηρεμώντας αντίστοιχα.

ΤΑ ΣΗΜΕΙΑ ΕΛΕΓΧΟΥ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ


Η ενέργεια κυκλοφορεί συνεχώς στον οργανισμό   σε συγκεκριμένους δρόμους, οι οποίοι ονομάσθηκαν μεσημβρινοί, γεγονός που εντυπωσίασε και προκάλεσε ποικίλες αντιδράσεις. Πρόκειται  για μια αρχαία κινέζικη πληροφορία, την οποία χρησιμοποιούμε εμείς σήμερα σαν θεωρητική βάση του βελονισμού, καθώς έχει αποδειχθεί ότι λειτουργεί πολύ καλά. Οι αρχαίοι κινέζοι για να εξηγήσουν την αποτελεσματικότητα του βελονισμού, βασίστηκαν σε φιλοσοφικές ιδέες,  ανάγοντας έτσι το βελονισμό σε ιατρική επιστήμη.

Η βασική τους αρχή είναι η εξής: υπάρχουν δύο δυνάμεις, οι οποίες κρατούν και ελέγχουν την ζωή. Αυτές οι δυνάμεις ονομάζονται  Yang και Yin  και είναι οι δύο φιλοσοφικοί αντίθετοι πόλοι, όπως φωτεινό και σκοτεινό, ζεστό και κρύο, μέρα και νύχτα, άνδρας και γυναίκα, κ. λ. π. Μπορούν να δουν συγχρόνως στο σώμα, αλλά ταυτόχρονα είναι και ανταγωνιστές.

Η ισορροπία αυτών των δύο δυνάμεων στον οργανισμό είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την υγεία του ατόμου. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι οι δύο αυτές δυνάμεις δεν είναι τίποτα άλλο από το συμπαθητικό και παρασυμπαθητικό σύστημα, ή , καλύτερα, το ανδρενεργικό και χοληνεργικό σύστημα, αφού σ’ αυτά έχουμε ένα συγκεκριμένο ενεργειακό ορισμό.

Αυτοί οι δύο παράγοντες, το Yang και το Yin, είναι τα βασικά συστατικά της ζωικής ενέργειας που οι Κινέζοι ονομάζουν “Qi”, το άθροισμα των οποίων μας προσδιορίζει και την κατάσταση ισορροπίας του οργανισμού. Κατά την αρχαία κινέζικη ιατρική, η ύπαρξη αυτής ακριβώς της ενέργειας και η προσπάθεια διατήρησης μία ισορροπίας των επί μέρους στοιχείων Yang και Yin, είναι έννοιες δεσπόζουσας σημασίας. Αυτή η έννοια της ενεργειακής κατάστασης για μας είναι ασυνήθιστη. Εντούτοις συχνά αναφέρουμε όρους όπως αντίσταση του οργανισμού κ. λ. π., μολονότι αυτοί οι παράγοντες δεν είναι εύκολο να μετρηθούν, δείχνοντας έτσι μια παραδοχή αυτών των ενεργειών, που είναι απαραίτητες για τη ζωή.

Η ενέργεια είναι δυνατόν να υπάρχει με διάφορες μορφές, πράγμα που μας είναι γνωστό από τη φυσική και τη χημεία, όπως π.χ. στις διάφορες χημικές αντιδράσεις, στις οποίες η ελευθέρωση ενέργειας είναι κάτι συνηθισμένο. Η έννοια της ενέργειας του ανθρωπίνου οργανισμού εμπεριέχει αντίστοιχα την ενέργεια σε επίπεδο κυτταρικών οργανιδίων και κυττάρων. Σύμφωνα με τους γνωστούς νόμους της χημείας και της φυσικής δεν κερδίζεται ύλη, αλλά ούτε και χάνεται. Κατά συνέπεια, στον οργανισμό δεν είναι δυνατόν να έχουμε απώλειες ή κέρδη ορισμένων τμημάτων σε βάρος άλλων, στην Ιατρική δηλαδή δεν υπάρχει κάποια απομονωμένη πάθηση. Έτσι, οι Κινέζοι προσπαθούν με τη θεραπεία τους να επηρεάσουν την κατάσταση του οργανισμού, την πάθηση ενός οργάνου, με επί μέρους μικρορυθμίσεις των συστημάτων του οργανισμού, ισορροπώντας το Αυτόνομο Νευρικό Σύστημα.

Αντικατοπτρίζεται σ’ αυτό ο τρόπος σκέψης από την Ανατολή, σύμφωνα με τον οποίο όλες οι γνώσεις μπορούν να αποδοθούν με κάποια σχηματική τη ροή του σε ορισμένα ρυάκια (δηλαδή στους μεσημβρινούς) και βρίσκοντας εμπόδια  (τα ήδη ονομασθέντα ενεργητικά σημεία ρύθμισης ενέργειας) στρέφεται και αλλάζει το δρόμο του.

Αυτή η υπόθεση είναι χρήσιμη και ο βελονισμός δεν κάνει τίποτα άλλο από τον να προσπαθεί να κατανέμει σωστά την ήδη υπάρχουσα ενέργεια σε όλο τον οργανισμό, σε περιπτώσεις βεβαίως που ο οργανισμός δεν είναι σε θέση να το κάνει από μόνος του.

ΠΗΓΕΣ ΤΗΣ ΕΝΕΡΓΕΙΑΣ


Υπάρχουν πολλές πηγές ενέργειας. Καταρχήν ας θυμηθούμε την ενέργεια για ζωή, την οποία παίρνει το νεογέννητο από τους γονείς του, όταν έρχεται στον κόσμο. Στο Δυτικό κόσμο αυτό χαρακτηρίζεται ως κράση, ως συνήθεια, ως κληρονομικότητα, ως γονιδιακή εξέλιξη. Στον άνθρωπο αλλά και στα ζώα αυτοί οι παράγοντες έχουν πολύ μεγάλη σημασία.

Άλλες γνωστές πηγές ενέργειας είναι η διατροφή , η αναπνοή, οι εξωτερικές επιδράσεις κ. λ. π., όμως όλοι αυτοί οι παράγοντες έχουν χαρακτηριστεί διαφορετικά από τους αρχαίους Κινέζους.

Έτσι, είναι δυνατόν να υπάρχουν τροφές Yang και τροφές Yin, οι οποίες αντιστοιχούν στις δικές μας αναβολικές και καταβολικές θερμίδες. Με αυτόν τον τρόπο είναι δυνατόν να εξηγηθεί και η μικρή ποσότητα τροφής που χρειάζεται ο μέσος Κινέζος, για την καθημερινή σωματική απόδοσή του στην εργασία.

Υπάρχουν όμως και πηγές ενέργειας οι οποίες μας απασχολούν σχετικά πρόσφατα, όπως η ονομαζόμενη κοσμική ενέργεια. Στην προκειμένη περίπτωση θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρόκειται για το ηλεκτρικό γήινο δυναμικό, στο οποίο θα αναφερθούμε αργότερα.

Μια άλλη πηγή ενέργειας είναι η σεξουαλικότητα. Στην προκειμένη περίπτωση πρόκειται για την κατάσταση έντασης που επικρατεί, όταν βρίσκονται άτομα διαφορετικού φύλου στον ίδιο χώρο. Παρατηρούμε π.χ. ότι σε ένα χώρο όπου βρίσκονταν μόνο άνδρες, με την είσοδο μια γυναίκας, όχι απαραίτητη νέας ή όμορφης, αλλάζει η έκφραση στα πρόσωπα των αρχικά αδιάφορων αντρών. Φυσικά η ενέργεια γίνει ορατή από την όλη στάση, από τον τρόπο καθίσματος κ.λ.π. Αυτό το παράδειγμα, το οποίο ισχύει και αντίστροφα, μας δίνει μια εικόνα της σεξουαλικής ενέργειας.

Από όποια πηγή κι αν αντικαθίσταται η ενέργεια η οποία ζητείτα, πρέπει στο τέλος το ολικό της άθροισμα να παραμένει το ίδιο. Ένα κενό της ενέργειας οδηγεί σε μια πτώση, καταβολή του οργανισμού και, αν το κενό είναι πολύ μεγάλο, μπορεί να οδηγήσει και στον θάνατο.

Η υπάρχουσα αυτή ενέργεια κατά τους αρχαίους Κινέζους κυκλοφορεί σε κύκλους, δηλαδή σε συγκεκριμένες κλειστές ράγες – οδούς, που ονομάζουμε μεσημβρινούς.

ΕΝΕΡΓΕΙΑ


Η ενέργεια που αναφέρεται ως Qi (Τσι) είναι βασική κοσμική αρχή. Η δημιουργία όλων των όντων προέρχεται από συμπύκνωση της ενέργειας Qi. Άρα η ύλη είναι ενέργεια συμπυκνωμένη κατά τους Κινέζους. Έτσι σύμφωνα με τη θεωρητική παραδοσιακή κινέζικη ιατρική η ενέργεια Qi είναι η βασική ουσία που απαρτίζει το σύμπαν. Κατά τους αρχαίους Κινέζους όλα τα φαινόμενα προκαλούνται από αλλαγές και κίνηση του Qi. Μάλιστα το ιδεόγραμμα του Qi στην κινεζική γραφή δείχνει ένα δοχείο  από ρύζι μέσα από το οποίο εξέρχεται ατμός προς τα άνω. Ερμηνεία αυτού είναι η σχέση της πνοής με την ενέργεια που ανέρχεται από το ζεστό ρύζι.

Οι πόλοι της ενέργειας στην παραδοσιακή κινεζική ιατρική είναι δύο, το Yin (Γιν) και το Yang (Γιάνγ). Το ΤΑΟ που είναι ανέκφραστο, το ασύλληπτο, το αδιαίρετο, θεωρείται ότι απαρτίζεται από δυο δυνάμεις: το Yin και το Yang. Το Yang είναι θετικό, το ενεργητικό, το ζεστό, το φως, το εξωτερικό μέρος. Το Yin αντιστοιχεί στο αντίθετο. Καμία από τις δύο καταστάσεις δεν παραμένει απόλυτη ή στατική και οι δύο είναι σε συνεχή δυναμική μεταμόρφωση. Πάντα υπάρχει λίγο Yin μέσα στο Yang. Όπως πάντα υπάρχει και λίγο Yang μέσα στο Yin. Η μετατροπή τους είναι συνεχής.

To Υin και το Yang είναι σε συνεχή αμοιβαία, αυτορυθμιζόμενη εμπλοκή, αμφοτερόπλευρη επίδραση διατηρώντας την ισορροπία των φαινομένων και των έμβιων όντων. Έτσι επέρχεται και ο κύκλος των μεταμορφωτικών αλλαγών ενέργειας: της γέννησης, της αύξησης, της ωρίμανσης και του θανάτου. Δηλαδή όλες οι ζωτικές δραστηριότητες του ανθρωπίνου σώματος. Εξηγούνται από τις αλλαγές και την κίνηση Qi.

Σύμφωνα με τον κανόνα του Chi-Hua η τροποποίηση της ενέργειας, π.χ. η κυκλική μετατροπή των τεσσάρων εποχών, της ημέρας και νύχτας, του νερού και του πάγου αντιστοιχεί στο σώμα με την άμεση σχέση βιομετατροπής των κινέζικων μεσημβρινών με τα όργανα του σώματος, τα  Zang – Fu.

Εξάλλου ο Lavoisier  καθόρισε το 2o θερμοδυναμικό αξίωμα βάσει του οποίου : «τίποτα δεν χάνεται, τίποτε δεν δημιουργείται, τα πάντα μετασχηματίζονται». Η θεωρία του ΤΑΟ, των συχνών μεταμορφωτικών αλλαγών ενέργειας, βρίσκει εδώ μια επαλήθευση.

Η ταξινόμηση και παραγωγή του Qi σύμφωνα με την παραδοσιακή κινεζική ιατρική γίνεται ανάλογα με: την πηγή, τη λειτουργία και την κατανομή της ενέργειας σε 4 ( τέσσερις) μορφές Qi (ενέργειας) στο:

  • Προγονικό Qi – Yuanqi (primary Qi)
  • Θωρακικό Qi – Zongqi (pectoral Qi)
  • Τροφικό Qi – Yingqi (nutrient Qi)
  • Αμυντικό Qi – Weiqi (defensive Qi)

Το προγονικό Qi (Yanqi – primary Qi) τρέφεται μετά τη γέννηση του Qi των τροφών, μεταβιβάζεται από γονείς σε παιδιά και έχει τη ρίζα του νεφρά. Διαχέεται σε όλο το σώμα μέσω του Τ.Θ.(sanjiao). Διεγείρει και προωθεί τη λειτουργία των οργάνων του σώματος των Zang – Fu. Όσο ποι πλούσοιο το Yuanqi τόσο πιο ισχυρά και τα όργανα Zang – Fu. Τότε υπάρχει υγεία και σπάνια εμφανίζεται κάποια ασθένεια. Το αντίθετο συμβαίνει σε ανεπάρκεια του Yuanqi.

Το θωρακικό Qi (Zongqi – pectoral Qi). Είναι καθαρό Qi και προέρχεται από την εισπνοή στους πνέυμονες.

Το τροφικό Qi (Yingqi – nutrient Qi). Παράγεται από μετασχηματικσμό του Qi των τροφών στο στόμαχο και σπλήνα. Κυκλοφορεί στη συνέχεια στα αγγεία. Η πρωταρχική του λειτουργεία είναι: α) η παραγωγή του αίματος, β) τα κυκλοφορία του με το αίμα, και γ) η περαιτέρω διατροφή του σώματος.

Το αμυντικό Qi (Weiqi – defensive Qi). Παράγεται από το Qi των τροφών. Αντίθετα από το Yingqi κυκλοφορεί έξω από τα αγγεία. Προστατεύει τον οργανισμό από τα παθογόνα σύνδρομα που προκαλούνται από τον άνεμο, τη θερμότητα, την υγρασία, την ξηρασία, το κρύο και τη φωτιά (άμυνα σε εξωγενείς παθογόνους παράγοντες). Κυκλοφορεί στο δέρμα, επιτηρεί τους δερματικούς αδένες και την κυκλοφορία του δέρματος. Άλλες λειτουργίες του είναι η προστασία της μυϊκής επιφάνειας, ο έλεγχος του ανοίγματος και κλεισίματος των πόρων του δέρματος, η εφύγρανση του δέρματος και των μαλλιών, η διατήρηση της θερμοκρασίας του σώματος και τέλος η θέρμανση των οργάνων του σώματος Zang – Fu.

ΜΕΣΗΜΒΡΙΝΟΙ


Μεσημβρινοί ονομάζονται αυτοί οι ενεργειακοί δρόμοι, και εμείς τους αποκαλούμε έτσι (σε άσχημη μάλιστα μετάφραση) αυτό που πρωταρχικά ονομαζόταν King.

Οι μεσημβρινοί είναι οι νοητές γραμμές επάνω στ σώμα που ενώνουν συγκεκριμένα σημεία βελονισμού.

Υπάρχουν 12 μεσημβρινοί ή King μέσα στους οποίους η ενέργεια κυκλοφορεί με ένα συγκεκριμένο ρυθμό ασταμάτητα. Κατά τη διάρκεια δύο ωρών σε κάθε μεσημβρινό υπάρχει μια κατάσταση μέγιστης παροχής ενέργειας.

Οι 12 μεσημβρινοί είναι διατεταγμένοι κατά ζεύγη, πράγμα που σημαίνει ότι είναι ακριβώς  συμμετρικοί δεξιά και αριστερά ως προς τη μέση γραμμή του σώματος. Κάθε μεσημβρινός ή King, είναι υπεύθυνος για ένα όργανο, ή για μια ομάδα λειτουργιών.

Αυτοί οι 12 μεσημβρινοί στη συνέχεια χωρίζονται σε 6 Yang και σε 6 Yin  μεσημβρινούς,χωρίς αυτό να σημαίνει ότι κάθε κατηγορία έχει μόνο Yang ή ενδεχομένως μόνο Yin ενέργεια που κυκλοφορεί. Αυτή η ονομασία έχει σχέση με τη λειτουργία του συγκεκριμένου οργάνου, για το οποίο είναι υπεύθυνοι. Έτσι είναι δυνατόν να διακρίνουμε παθήσεις Yang και Yin. Θα μπορούσαμε να πούμε ότι πρίκειται για παθήσεις που έχουν υπερλειτουργία Yang ή έλλειψη Yin, ή υπέρ (Yang)ή υπό (Yin) λειτουργία.

Αυτοί οι δρόμοι, οι βασικές γραμμές όπου κυκλοφορεί η ενέργεια πρέπει να τονισθεί ότι δεν έχουν καμία σχέση με την κυκλοφορία του αίματος, την οποία οι Κινέζοι γνώριζαν πολύ πιο νωρίς από τον Harvey.

 

Πηγή: Ο βελονισμός – Μια μέθοδος θεραπείας, Βασιλάκος Δημήτριος,

Εκδόσεις Κώδικας, Θεσσαλονίκη 2006